Zuiderend

Wat ook een begin kan zijn

Op zaterdag 13 april 2019 hield de KVOK Afdeling Zeeland de jaarlijkse excursie naar interessante, mooie dan wel bijzondere orgels. Dit jaar waren Etten-Leur en Zevenbergen uitgekozen. Voor orgelliefhebbers zijn dat dagen om in een gemoedelijke sfeer orgels te zien en te horen en voor wie wil, erop te spelen. En die orgels staan ook wel in fraaie kerkgebouwen, dus er is meestal genoeg moois om van te genieten.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Van Goghkerk, Jacobus Zeemansorgel 1699 I/P(a)/10

De excursie begon in Etten-Leur, waar een bijzonder kerkje werd bezocht. De Van Goghkerk is de voormalige Hervormde kerk die bestaat uit het middenkoor van een begin 16e eeuwse hallenkerk, waarvan de zijkoren in 1821 zijn afgebroken. De oude zuilen met lijstkapitelen zijn in het muurwerk behouden.

Sinds 2014 heet de kerk de Van Goghkerk. De vader van Vincent van Gogh was in deze kerk predikant van 1875-1882. Zoon Vincent woonde en werkte in 1881 in Etten. De kerk wordt niet meer voor de eredienst gebruikt. Er is nu een Van Gogh experience ingericht.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Michel Gottmer vertelt

In de kerk bevindt zich een wonderschoon orgel van de Bredase organist en orgelmaker Jacobus Zeemans. Het dateert uit 1699 en heeft 1 manuaal, een aangehangen pedaal en 10 stemmen. Dit orgel bevat onderdelen uit de 17e eeuw. In Noord-Brabant zijn er nog maar vier instrumenten uit deze periode. Het is dus van grote historische waarde. De orgelkas is fraai van verhouding en rijk aan houtsnijwerk. Ook de klank van het instrument is erg mooi. We werden ontvangen door organist Michel Gottmer, die vertelde over de geschiedenis van kerk en orgel. Vervolgens gaf hij een korte bespeling, waarna deelnemers zelf op het orgel terecht konden.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

De stoel van Vincent, Arles 1889

Wie niet speelde kon genieten van het mooie interieur van de kerk, waarbij met name de kleurige gebrandschilderde ramen met elementen uit schilderijen van Van Gogh opvielen.

 

 

 

 

 

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Interieur met Van Gogh experience

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Verschillende elementen uit het werk van Vincent van Gogh zijn in de gebrandschilderde ramen verwerkt.

Vervolgens reden we naar Zevenbergen voor de lunch, waarna de Hervormde Sint-Catharinakerk bezocht werd. In deze kerk staat een groot 3-klaviers orgel van Flentrop uit 1954. Door Van den Heuvel is in 2002 een restauratie met aanpassingen uitgevoerd. Het orgel heeft 33 stemmen.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Luisteren naar de orgelbespeling door Lambert van Eekelen in de St. Catharinakerk

We werden ontvangen door Lambert van Eekelen, organist van de vlakbij gelegen Sint-Bartholomeuskerk en Aart van Muijen, de organist van de kerk. Het gothische kerkgebouw heeft in 1940 en 1944 zware oorlogsschade opgelopen. De restauratie is in 1953 gereedgekomen. De oudste delen dateren uit ±1400. Lambert van Eekelen hield een inleiding over orgel en kerkgebouw, waarna hij met een gevarieerd concert de klank van het orgel demonstreerde. Die viel niet tegen, er zitten een paar fraaie stemmen op en ook het geheel kon ik goed waarderen. Dit in tegenstelling tot het uiterlijk, dat kan wel een verfje en vers bladgoud gebruiken, zoals Aart van Muijen ook als grote wens uitsprak.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Zelf spelen op zo’n orgel is toch altijd een genoegen. Mariëtte speelde een Toccata van Bach.

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

De zuilen in de St. Catharinakerk hebben smalle bladkapitelen.

Na het oversteken van de Markt kwamen we in de rooms-katholieke Sint-Bartholomeuskerk. Het is een driebeukige neoromaanse kruiskerk uit 1930 met rondboogramen en -ingangen. Bij een kopje koffie vertelde Lambert van Eekelen over ‘zijn’ instrument, een orgel van Verschueren uit 1947 dat in 1987 is gerestaureerd door Tiggelman. Het heeft 36 stemmen verdeeld over 3 klavieren en pedaal. Het heeft een Franse klank, hetgeen Lambert van Eekelen demonstreerde met een prachtige uitvoering van de Fantaisie in A van César Franck. Meteen was het duidelijk: dit orgel is voor die muziek gemaakt. Zijn uitvoering van Litanies van Jehan Alain bevestigde dit nog maar eens. Daarna brak er weer een speeluurtje aan waar uitgebreid gebruik van werd gemaakt, ook door de jongste deelnemer van vandaag, een 9-jarige enthousiasteling. Want dit is toch een orgel om te smullen.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Koffie-thee-limonade en Lambert van Eekelen vertelt.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Het Verschueren-orgel in de St. Bartholomeuskerk III/P/36

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Het orgelfront in zijn volle breedte

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Ook de jongste deelnemer liet zich op de grote orgels niet onbetuigd.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Wat spelen, wat kijken en luisteren, wat lezen…..

Het was weer een typische KVOK Zeeland excursie die in een ontspannen sfeer de deelnemende orgelliefhebbers veel te bieden had.
Geen wonder dat de afsluiting iets later kwam dan gedacht.

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

 

De bekende historicus Johan Huizinga schreef in 1938 een boek met de titel Homo ludens. Het is een studie over het fenomeen de spelende mens. Huizinga was tot de overtuiging gekomen dat menselijke beschaving opkomt en zich ontplooit in spel en als spel. Aan de hand van zijn onderzoek naar het spelelement van de cultuur stelde hij dat alles wat wij mensen samen doen spel is.

Herinrichting park Molenwater

Verder lezen

Vanmorgen was er een tijdje zon; ik ben daar nog niet voldoende op ingesteld om ervan te profiteren voor het maken van foto’s. Anders gezegd: we hebben een beetje uitgeslapen, om ons verblijf rustig te beginnen. Toch heb ik in de laatste zonnestralen van de opklaring nog wat foto’s kunnen maken van de buurtschap waar we de komende weken zijn. Verder lezen