Zuiderend

Wat ook een begin kan zijn

We landden dus in Voorstonden op Landschapscamping ’t Lentinck. Waarom het landschapscamping heet is mij niet duidelijk. De meeste campings liggen in het landschap, stadscampings zijn de uitzondering. Een punt kan zijn dat volgens hun website de camping in een zogenoemde landgoederenzone ligt. Dit is een gebied waarin zich, min of meer aaneengesloten, verscheidene historische landgoederen en buitenplaatsen bevinden. Kenmerkend is de samenhangende structuur van landhuizen, geometrische lanenstelsels, grootschalige landschapsparken, boerenerven, akkers, weiden en bosgebied.

CRT_22581

Verder lezen

Deze reis is niet alleen bedoeld om er weer opuit te gaan na de lange periode van gedwongen thuiszitten door de ernstige ziekten die ons overkwamen. Meer dan een jaar zonder trektocht met de caravan is iets wat moest worden geaccepteerd, de situatie was nu eenmaal zo, maar de vrijheid om te zwerven, landschappen en steden te ontdekken en te genieten van natuurschoon, de knusheid van het huisje op wielen, het werd node gemist. Des te fijner is het dat we samen, (over)levend en wel, de kar weer konden gaan trekken op weg naar de horizonten die we verlangden.

CRT_22184

Friesland: melkenstijd bij de overburen

Verder lezen

Van Giessenburg reden we naar het noorden van Drenthe. Camping Landgoed Tolhek was de bestemming en we krijgen daar een plek op de enige kampeerweide die ze hebben. De rest van de camping bestaat uit grote mooie afgeschermde plaatsen. Die zijn allemaal gedeeltelijk of geheel bezet of gereserveerd in de periode dat wij op deze camping willen staan en omdat reserveren niet onze gewoonte is, moeten we het ermee doen. Dat klinkt negatief, echter ook dit grasveld is een prima kampeerplek.

Camping Landgoed Tolhek in Anderen

De eerste dagen staan we er alleen, gedurende het weekeinde van Hemelvaart is het vol en ook dan is het er goed want de plaatsen op het veld zijn ruim, de dagen erna waren we er met twee andere caravans.

Camping Landgoed Tolhek is gevestig op een landgoed met een lange historie. In 1633 werd door de Gedeputeerde Staten der Landschap Drenthe voorgesteld om tol heffen over de Drentsche Aa, overgang Anderen-Rolde. In 1805 kwam hier een tolhek bij toen de pachter van de tol bij het bestuur klaagde dat verschillende personen uit nabij gelegen plaatsen weigerden tol te betalen. Hem werd toen geadviseerd een ‘slaghekke’ te plaatsen.

Camping Landgoed Tolhek in Anderen – Landbouwwerktuig of kunst?

Begin 1900 begon de familie van de huidige eigenaren op het Tolhek met het ontginnen van heidevelden ten behoeve van de landbouw. Dit groeide uit tot een landbouwbedrijf gericht op pootaardappelen. Doordat aardappelmoeheid de teelt in de omgeving moeilijk maakte, is de familie Speulman in 1995 de camping gestart op een kerstbomenveldje achter de boerderij. Nog wat later is het geheel omgevormd naar een landgoed waarbij 6 hectare bos is aangeplant.

Camping Landgoed Tolhek in Anderen  –  Net een kerstbomenbos

Dat bos bestaat vrijwel geheel uit sparren en wordt goed beheerd. Het is samengesteld uit bomen van alle leeftijden en hoogten, van jonge aanplant tot enorme bomen van het formaat dat in december overal op marktpleinen ontworteld staat te sterven voor onze behoefte aan sfeer en licht rond Geboortefeest, Zonnewende en Jaarwisseling.
We kamperen dus in een prachtig kerstbomenbos met zeer ruime omgroeide plaatsen. Aan de rand is er een bijzondere vakantiewoning in de vorm van een boomhut, van alle hedendaags verlangd comfort voorzien.

Boomhut

Camping Landgoed Tolhek – Boomhut

Eén van de boeiende elementen van Drenthe is dat, naast het vele natuurschoon, er zoveel zichtbaar is geworden en ook nog zichtbaar is van oude culturen en oude landschappen. Zo ligt camping Landgoed Tolhoek vlakbij het kleine dorp Anderen. Daar zijn stenen vuistbijlen gevonden uit 60.000 v. Chr. Het zijn de oudste bewijzen van bewoning in Drenthe.

CRT_22127

Van spoortracé naar Pieterpad

Aan de noordkant van de camping loopt het vroegere tracé van de spoorlijn van Assen via Gasselternijveen naar Stadskanaal. Wegens gebrek aan klandizie is de spoorlijn midden jaren ’70 van de vorige eeuw opgeheven. Rails en bielzen zijn verwijderd en verkocht, het talud is gebleven. Dat is nu wandelpad en onderdeel van het Pieterpad.

Stukje restant spoorrails in het asfalt van de Koelandsdijk. Je kunt zo mooi wandelen, rechtdoor naar Rolde.

Over dat wandelpad kom je richting Rolde in het beekdalgebied van het Rolderdiep. Deze natuurgebieden in Drenthe zijn in de afgelopen decennia zoveel mogelijk hersteld naar hun oorspronkelijke voorkomen en hebben enorm gewonnen aan natuurwaarde. Het Rolderdiep behoort tot het Nationaal Landschap Drentsche Aa. Deze beek is een van de weinige in Nederland waarvan de loop nauwelijks door de mens is beïnvloed, al hebben hier grote delen van het gebied ruilverkaveling en ontwatering ondergaan om de landbouw efficiënter te kunnen laten verlopen. Het gebied is rijk aan schilderachtige esdorpen met hun Saksische boerderijen. Het geldt als het best bewaarde beekdallandschap van West-Europa en in Nederland is het in 2002, samen met het Limburgse Geuldal, uitgeroepen tot mooiste landschap van Nederland.

Het Rolderdiep in zijn beekdal. Linkse bomenrij is de afgrenzing met het Balloërveld

Doorkijkje vanaf de bomenrij aan de oostzijde van het Balloërveld op het beekdallandschap Drentsche Aa / Rolderdiep. Opvallend is het grote aantal dode bomen dat ik zag evenals veel bomen die heel slecht in blad zijn gekomen.

Westelijk van het beekdal van het Rolderdiep en pal ten noorden van Rolde ligt het Balloërveld, een hoger gelegen heideveld tussen de beekdalen van het Rolderdiep en het Looner Diep. Een prachtig natuurgebied doorkruist met eeuwenoude zandwegen en waar resten zijn gevonden van bewoning tot in de Steentijd toe. Daarvan getuigen nog de grafheuvels die her en der zichtbaar zijn.

Aan de rand van het Ballooërveld

Zandweg op het Balloërveld, een gebied om heerlijk te dwalen.

CRT_22132 1

Balloërveld – grafheuvel. Links steekt de kerktoren van Rolde boven de bomen uit.

Oude eik met grafheuvel

Balloërveld – oude eik die slecht in het blad zit. Op de achtergrond een grafheuvel.

Rolde is een dorp ten oosten van Assen, gelegen op de Rolderrug, een ongeveer 60 kilometer lange smalle hoger gelegen rug van ongeveer 60 kilometer in de provincies Drenthe en Groningen. Ook het Balloërveld ligt op deze zandrug. Rolde is oorspronkelijk een esdorp en heeft ook diverse brinken.

Ballooërkuil

Ballooërkuil

De oorspronkelijke rechtspraak vond plaats rondom Rolde, zoals in de Balloërkuil. Deze kuil zou de plek zijn geweest waar de Drenten in vroeger tijden vergaderingen hielden. Hier zou in de middeleeuwen de Etstoel, het hoogste rechtscollege van de provincie Drenthe, hebben rechtgesproken. De kuil zou omgeven zijn geweest door aarden zitplaatsen. In de 17e eeuw werd de plek gebruikt om kadavers te dumpen en had de vermeende  vergaderplek zijn functie kennelijk al verloren. De huidige Ballooërkuil is een laagte in een jonge zandverstuiving en zeker niet de plaats waar in het verleden recht gesproken werd. Vreemd is dat geen enkel archief de kuil noemt als vergaderplaats. Het is aannemelijk dat de rechtspraak in Balloo in een gebouw plaatsvond.
Als argeloze toerist in de kuil staande ging bij mij de fantasie aan de gang om te proberen je in te denken hoe dat er honderden jaren geleden aan toe zou hebben kunnen gaan, met volk op die aarden banken, als in een soort amfitheater. Ik vond de kuil toch wel een bezoekje waard.

Voormalig stationsgebouw in Rolde

Voormalig stationsgebouw in Rolde

Nog even over die opgeheven spoorlijn waar ik hierboven over schreef: het voormalige stationsgebouw van Rolde is nu in gebruik als woonhuis.

Rolde kerktoren

Rolde heeft een kerktoren die van ver te zien is, behorend bij de gotische Jacobuskerk die dateert uit 1427. Het was een baken voor reizigers tussen de stad Groningen en Coevorden en voor dolenden op het Balloërveld. De vele middeleeuwse karrensporen op het Balloërveld wijzen allemaal naar de toren van Rolde.

Rolde Jacobuskerk

De Jacobuskerk met de oude begraafplaats. Hierachter zijn nog twee veel oudere begraafplaatsen te zien: de hunebedden van Rolde.

 

Rolde orgel Jacobuskerk

Het orgel in de Jacobuskerk is omstreeks 1820 gebouwd. De herkomst is onduidelijk. In 1847 werd het orgel aan de kerk geschonken door de toenmalige predikant(!). Het werd in dat jaar door H.J. Langendijk, in opdracht van Petrus van Oeckelen, in de kerk geplaatst. Na diverse restauraties en ingrepen is het orgel in 2013 gerestaureerd door de firma Mense Ruiter en is daarbij zoveel mogelijk teruggebracht tot zijn oorspronkelijke karakter. Het instrument heeft twee manualen, een vrij pedaal en 23 registers.
De kerk van Rolde is open voor bezoek en dus maakte ik er een foto van het orgel. Je bent orgelliefhebber of je bent het niet.

Achter de kerk en de oude begraafplaats bevinden zich twee hunebedden, resten van prehistorische grafkamers daterend uit 3350 tot 3050 v. Chr. Het is altijd indrukwekkend om deze monumenten uit een oude cultuur te zien.

CRT_22183

Nieuwsgierig was ik naar de situatie van het boerderijtje van mijn grootouders Riemer Boersma en Antje van der Meer aan het Zuiderend bij Drachten. Zij woonden daar tot 1930 toen het hele gezin met vier dochters, waaronder mijn moeder, en een zoon verhuisde naar de Hoeksche Waard. Mijn opa zag geen heil in verder ploeteren in het zompige veengebied en zocht een nieuw begin om een beter leven op te bouwen. Na de Hoeksche Waard vonden ze hun definitieve plek aan de Haaswijkweg in Dubbeldam.

Nu we min of meer in de buurt van Drachten waren, zijn we er op een mooie dag heengereden. Het huisje staat er nog, meer vervallen en verwaarloosd dan in 2012 toen ik er al eens had gekeken. Het kan niet anders of het is geen lang leven meer beschoren. Het schijnt nog bewoond te zijn, ondanks dat zo op het oog het stadium ‘krot’ niet ver weg zal zijn. Of misschien mag je het zo al wel noemen.

Zuiderend 70

Als je denkt aan de situatie daar op de vochtige veengronden in de jaren 1920-1930, waar kleine boerenbedrijfjes met een paar koeien in slechte omstandigheden leefden, en je rijdt er nu langs prachtige villa’s op ruime kavels, rijkdom en welvaart uitstralend, dan word je je bewust welke metamorfose dit gebied en in feite ons land heeft ondergaan. Dan begrijp je ook de onvrede niet die op dit moment door Nederland gaat en ook daarbuiten. Het zal wel met contemporaine relativiteit te maken hebben dat de maatschappelijke protesten niet van de lucht zijn. De enorme inkomenskloof die er in de laatste decennia niet minder op geworden is stelt een eeuw met grote vooruitgang in de beleving van veel mensen in een ander licht.

Nieuwbouw bij de buren illustreert 100 jaar vooruitgang.

Op de terugweg namen we een andere route dan de rechtstreekse en kwamen zo in Veenhuizen, de grote strafkolonie van Nederland. In 1818 opgericht voor de opvang van wezen, bedelaars en landlopers in een aantal gestichten, werd in 1859 omgevormd tot strafkolonie. De oude gestichten zijn deels gesloopt en vervangen door de Penitentiaire Inrichtingen Norgerhaven en Esserheem. In het nog bestaande Tweede Gesticht bevindt zich het gevangenismuseum. We hebben er even rondgekeken zonder er naar binnen te gaan. Een gevangenismuseum is iets voor een druilerige dag en dat was het niet.

Veenhuizen gevangenismuseum

Verder rijdend passeren we nog het Fochteloërveen, een bijzonder natuurgebied op de grens van Friesland en Drenthe, dat zeker een bezoek waard is, een wandeling op een mooie dag. Dat was het wel, maar reeds te ver verstreken daarvoor.
Er is nog veel te zien en te doen in Drenthe. Dat bewaren we voor een volgende keer.

Gisteren zijn we verder gegaan op onze reis door Nederland. De bestemming werd een camping in Gaasterland.

Toen ik met pensioen ging, stopte ik met werken. Dat is de activiteit die een groot deel van de dag in beslag nam en waarvoor ik werd betaald. Dat werk werd eenmaal per jaar voor een paar weken onderbroken voor een andere dagbesteding: vakantie. Daarna keerde ik weer terug naar het werk tot de volgende vakantie. Zo ging dat 40 jaar lang.
Ik heb altijd met veel plezier gewerkt en vond de vakantie wel eens een hinderlijke verstoring van het dagelijkse ritme, maar eenmaal weg bleek het toch wel fijn te zijn en ook wel nodig. Om je eens een paar weken volledig aan vrouw en kinderen te wijden en leuke dingen met elkaar te doen. En tot rust te komen op de camping, comfortabel gezeten onder de luifel van de tent en later de caravan.
Na de pensionering veranderde dat patroon drastisch. Wel bezigheden, soms ook met (vrijwillig aangegane) verplichtingen, maar géén werk, geen baas met afspraken over deadlines. In deze totale vrijheid heb je eigenlijk altijd vakantie. Als dan toch de behoefte opkomt om een paar weken weg te gaan, als de caravan nodig ergens in Europa op een grasveld gezet moet worden, noem je dan de onderbreking van de altijddurende vakantie nog vakantie? Ik zou zeggen van niet want in feite ga je het niet-werken ergens anders voortzetten. Er wordt niets onderbroken, je gaat alleen van plaats veranderen. Je gaat reizen, zolang als je wilt en wanneer je wilt.
Als je allebei ruim anderhalf jaar wegens ernstige gezondheidsproblemen aan huis gebonden bent geweest en het gaat weer beter, komt toch het verlangen op om er dan maar weer eens opuit te gaan. Het leven van een kluizenaar blijkt ook niet alles. De caravan komt uit de stalling, krijgt een onderhoudsbeurt en wordt geladen, de auto krijgt een beurt en dan is het zover: we gaan weer reizen.
Het wordt geen grote Europese reis, naar Hongarije, Denemarken of Tsjechië zoals we al eens gedaan hebben. Of naar Spanje zoals we van plan waren. De bestemmingen liggen in Nederland, een binnenlandse tocht om de kampeerdraad voorzichtig op te pakken en te zien hoe dat met onze veranderde condities gaat.

Camping Slingeland bij Giessenburg

Camping Slingeland bij Giessenburg

Zo vertrokken we op 15 mei naar onze eerste pleisterplaats. Dat is camping Slingeland bij Giessenburg in de zuidoosthoek van de Alblasserwaard.

CRT_21888

De imposante populieren aan het eind van het kampeerveld

Ach die Alblasserwaard, voor mij als geboren en getogen Dordtenaar heel bekend terrein. Hoeveel kilometers heb ik hier wel gefietst, vanaf mijn jeugd  op een oud barrel van een schoolfiets tot in de laatste jaren op mijn racefiets. Langs idyllische riviertjes als de Alblas/Graafstroom en de Giessen, de molens van Kinderdijk en over de hoge Lekdijk bij Ameide en Groot-Ammers. En ooit heb ik er de Molentocht geschaatst, lang geleden, midden jaren ’90 toen Alblas en Graafstroom bedekt waren met ijs dat massa’s mensen kon dragen. Vrijwel ongetraind voltooide ik de 25 km met bloed in de vacht van mijn Viking schaatsen.
Van de hartdokter mag ik niet meer op de racefiets rijden of andere pittige duursporten doen. Met die beperking hier in de Alblasserwaard zitten doet een beetje extra pijn. Mijn karretje moet ik verkopen. Ik ben er nog niet klaar mee.

CRT_21893

CRT_21899

Nu zijn we terug op camping Slingeland, een paar kilometer van Giessenburg en gelegen bij de Giessen. Een door struiken en wat bomen omgeven weiland in een weids veenweidelandschap. Aan het eind van het veld drie imposante meer dan 50 jaar oude populieren. Kwakende kikkers in de sloot, koeien en schapen als buren, klepperende ooievaars verderop, het is hier mooi en heerlijk en vooral rustgevend. Een jaar of vijf geleden waren we hier ook en de herinnering aan rust en ruimte klopt helemaal.

Giessenburg, het riviertje de Giessen en de Hervormde kerk

Giessenburg, het riviertje de Giessen en de Hervormde kerk

Giessenburg is een dorp aan de Giessen dat zijn naam ontleende aan de burcht die hier van 1411 tot rond 1800 heeft gestaan. De Hervormde kerk uit de 15e eeuw domineert het dorp; verder zijn er in het land rondom het dorp veel boerderijen die op de monumentenlijst staan.

CRT_22003

Er komt wat bezoek uit Dordrecht, we gaan er naar het verjaardagsfeestje van zoon en schoondochter en de broer van Ans komt langs, op de fiets uit Hulshorst en op weg naar Nieuwpoort in België om van daaruit de Frontlijnroute naar Basel te gaan fietsen. Zijn tent kan naast de caravan staan.

CRT_21939

Op de boot naar Woudrichem. In de verte de Merwedebrug bij Gorinchem en rechts nog net zichtbaar de toren van de Grote Kerk

CRT_21943

De kade van Woudrichem

We gaan met zijn drieën een dagje op stap met Woudrichem als bestemming. Met de auto naar Gorinchem en per veerboot naar het historische vestingstadje aan de Afgedamde Maas. Een ontspannen wandeling voert ons eerst door de straten en vervolgens over de vestingwallen.

Woudrichem, Sint-Martinuskerk

Woudrichem, Sint-Martinuskerk

Jan Claesen de trompetter; op de achtergrond een huis met een Dordtse gevel

Jan Claesen de trompetter; op de achtergrond een huis met een Dordtse gevel

Daarbij passeren we het beeld van Jan Claesen. Volgens een overlevering was Jan Claesen (†1634) een trompetter in het leger van Frederik Hendrik (1584 -1647) en gaf hij later met zijn vrouw Katrijn poppenkastvoorstellingen. Naar aanleiding hiervan ontstond het lied “Jan Klaassen de Trompetter” van Rob de Nijs, dat in 1973 populair was. Het graf van deze trompetter wordt thans in Andel aangewezen. Het beeld in Woudrichem is een cadeautje van de Rotary ter verfraaiing van de vesting.

Jan Klaasen was trompetter in het leger van de prins
Hij marcheerde van Den Helder tot Den Briel
En hij had geen geld en hij was geen held
En hij hield niet van het krijgsgeweld
Maar trompetter was hij wel in hart en ziel

Woudrichem vestingwerken met stellingmolen Nooit Gedagt

Vestingwerken met stellingmolen Nooit Gedagt

Na de lunch bij Schering & Inslag wachten we op de vestingwal op de veerboot terwijl we genieten van het prachtige uitzicht op de Historische Haven en de rivier.

Woudrichem Historische Haven

Historische Haven

CRT_21979

Uitzicht vanaf de vestingwal op de ingang van de Historische Haven, de Afgedamde Maas en daarachter de Merwede

Terug in Gorinchem lopen we naar de auto en bekijken onderwijl in het plantsoen aan de rivier (Park buiten de Waterpoort) een paar kunstwerken.

Gorinchem, H.M. van Randwijk monument

Gorinchem, Ans bij het H.M. van Randwijk monument

Er is onder andere een monument ter gedachtenis aan H.M. Van Randwijk, in 1909 geboren in Gorinchem, verzetsman, journalist, schrijver en dichter. Hij was een verzetsleider en mede-oprichter van Vrij Nederland. Op het monument staan zijn beroemde dichtregels

Een volk dat voor tirannen zwicht,
zal meer dan lijf en goed verliezen,
dan dooft het licht…

Deze regels hebben nog niets aan zeggingskracht verloren. In toenemende mate worden, ook in landen van de EU, de regels van de rechtsstaat geweld aangedaan. Het vrije woord moet inbinden, de pers wordt gemuilkorfd of verdacht gemaakt, de rechterlijke macht wordt gelijkgeschakeld, corruptie en nepotisme kunnen bloeien. En dat óók met democratisch verworven legitimiteit, dat is het zorgelijke. Volkeren zwichten nog steeds voor tirannen…

Broer en zus aan het ontbijt

JanJaap vertrekt

De wereldfietser gaat weer verder

De volgende dag nemen we na een zonnig ontbijt afscheid van onze wereldfietser en genieten nog een paar dagen van de rust in dit landschap en breken dan de voortent af als voorbereiding op het komende vertrek naar de volgende bestemming.

Giessenburg, Overslingeland

Giessenburg, Overslingeland

 

 

Het is in de afgelopen tijd fris geweest, een koude wind maakte het ondanks dat ook de zon wel scheen niet aangenaam buiten. In de afgelopen dagen nog stond hier een ijzig aanvoelende noordenwind, die over het koude zeewater zo het Zeeuwse land binnenwoei. ’s Nachts was het soms heel koud, tot maar een paar graden boven het vriespunt.

CRT_21881

In het kille ochtendlicht

Dan is het mooi om te zien dat de natuur zich er niet van laat weerhouden om de bloei in te zetten. Zoals in onze tuin, pal onder het keukenraam, waar de rododendron toch gewoon aan het ontluiken sloeg.
Onverstoorbaar tot bloei komen, door tegenslag heen. Open gaan onder moeizame omstandigheden. Een hoopgevende beeld, goed kijken, je kunt het zien gebeuren.
Moed vatten om verder te gaan, de draad weer oppakken die je even kwijt was.

CRT_21877

Als de zon behulpzaam is worden de kleuren al warmer

Het was vandaag een bijzondere dag. Want na 20 maanden hebben we de caravan uit de stalling gehaald. Halverwege september 2017 is hij daar neergezet en gingen we een langdurig zware en onzekere tijd in. Operatie, bestraling, chemo enzovoorts voor mijn Lief, later hartritmestoornis bij mij die implantering van een icd noodzakelijk maakte.
Naweeën en schadeherstel gaan nog steeds door. Toch zijn we in de laatste maanden voorzichtig opgekrabbeld, maakten plannen in de verwachting dat het zou kunnen en vandaag is de eerste echte stap gezet.

KST02254

De caravan staat eindelijk weer bij huis

Morgen brengen we de caravan naar de dealer voor een grote beurt. Dinsdag kunnen we hem ophalen en daarna kan het laden beginnen. En alle andere voorbereidingen die bij een reis met je eigen huisje-op-wielen horen.

Hoewel we nog grote trektochten door Europa op het wensenlijstje hebben staan, zijn de plannen voor dit jaar eenvoudig: we blijven in Nederland. Om te zien hoe het ons afgaat nu we krakkemikkiger zijn geworden èn om te genieten van de schoonheid van eigen land, maken we een toertje met verblijf op campings in Zuid-Holland, Gelderland, Drenthe en Friesland. Dat zijn de voorzichtige plannen. Zoals altijd ligt er niets vast, hebben we niets geboekt en kunnen we onderweg ook nog beslissen om andere bestemmingen te kiezen. Dat is het heerlijke van kamperen: weer, stemming, tips van anderen, je hebt steeds de vrijheid om per dag je eigen weg te kiezen.

Vrijheid altijd blijheid of niet

Ik zie op het moment dat ik dit schrijf op Twitter bij @Vrijzinnigen_nl een bericht langskomen over de uitgave van een boekje met de titel Is vrijheid altijd blijheid? Wel, als ik even als kampeerder terugdenk aan alle tochten die we door Europa gemaakt hebben… Mijn antwoord is binnen deze context duidelijk ja. Met betrekking tot de vele andere facetten van het leven en in andere maatschappelijke kaders bezien, kan ik me een ander antwoord voorstellen. In de tweet lees ik dat het gaat over hoe de vrijheid onder druk staat en het boekje is kennelijk uitgegeven in het kader van de komende 4 en 5 mei herdenking en viering. Ik lees er nog wel over in de recensies die komende dagen in de kranten zullen staan.

Wij gaan binnenkort eerst kamperen en dat doen we Vrij & Blij in een vrij en mooi land.

Yntemasloot bij Gaastmeer

Mooi Nederland: de Yntemasloot bij Gaastmeer

 

Op zaterdag 13 april 2019 hield de KVOK Afdeling Zeeland de jaarlijkse excursie naar interessante, mooie dan wel bijzondere orgels. Dit jaar waren Etten-Leur en Zevenbergen uitgekozen. Voor orgelliefhebbers zijn dat dagen om in een gemoedelijke sfeer orgels te zien en te horen en voor wie wil, erop te spelen. En die orgels staan ook wel in fraaie kerkgebouwen, dus er is meestal genoeg moois om van te genieten.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Van Goghkerk, Jacobus Zeemansorgel 1699 I/P(a)/10

De excursie begon in Etten-Leur, waar een bijzonder kerkje werd bezocht. De Van Goghkerk is de voormalige Hervormde kerk die bestaat uit het middenkoor van een begin 16e eeuwse hallenkerk, waarvan de zijkoren in 1821 zijn afgebroken. De oude zuilen met lijstkapitelen zijn in het muurwerk behouden.

Sinds 2014 heet de kerk de Van Goghkerk. De vader van Vincent van Gogh was in deze kerk predikant van 1875-1882. Zoon Vincent woonde en werkte in 1881 in Etten. De kerk wordt niet meer voor de eredienst gebruikt. Er is nu een Van Gogh experience ingericht.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Michel Gottmer vertelt

In de kerk bevindt zich een wonderschoon orgel van de Bredase organist en orgelmaker Jacobus Zeemans. Het dateert uit 1699 en heeft 1 manuaal, een aangehangen pedaal en 10 stemmen. Dit orgel bevat onderdelen uit de 17e eeuw. In Noord-Brabant zijn er nog maar vier instrumenten uit deze periode. Het is dus van grote historische waarde. De orgelkas is fraai van verhouding en rijk aan houtsnijwerk. Ook de klank van het instrument is erg mooi. We werden ontvangen door organist Michel Gottmer, die vertelde over de geschiedenis van kerk en orgel. Vervolgens gaf hij een korte bespeling, waarna deelnemers zelf op het orgel terecht konden.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

De stoel van Vincent, Arles 1889

Wie niet speelde kon genieten van het mooie interieur van de kerk, waarbij met name de kleurige gebrandschilderde ramen met elementen uit schilderijen van Van Gogh opvielen.

 

 

 

 

 

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Interieur met Van Gogh experience

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Verschillende elementen uit het werk van Vincent van Gogh zijn in de gebrandschilderde ramen verwerkt.

Vervolgens reden we naar Zevenbergen voor de lunch, waarna de Hervormde Sint-Catharinakerk bezocht werd. In deze kerk staat een groot 3-klaviers orgel van Flentrop uit 1954. Door Van den Heuvel is in 2002 een restauratie met aanpassingen uitgevoerd. Het orgel heeft 33 stemmen.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Luisteren naar de orgelbespeling door Lambert van Eekelen in de St. Catharinakerk

We werden ontvangen door Lambert van Eekelen, organist van de vlakbij gelegen Sint-Bartholomeuskerk en Aart van Muijen, de organist van de kerk. Het gothische kerkgebouw heeft in 1940 en 1944 zware oorlogsschade opgelopen. De restauratie is in 1953 gereedgekomen. De oudste delen dateren uit ±1400. Lambert van Eekelen hield een inleiding over orgel en kerkgebouw, waarna hij met een gevarieerd concert de klank van het orgel demonstreerde. Die viel niet tegen, er zitten een paar fraaie stemmen op en ook het geheel kon ik goed waarderen. Dit in tegenstelling tot het uiterlijk, dat kan wel een verfje en vers bladgoud gebruiken, zoals Aart van Muijen ook als grote wens uitsprak.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Zelf spelen op zo’n orgel is toch altijd een genoegen. Mariëtte speelde een Toccata van Bach.

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

De zuilen in de St. Catharinakerk hebben smalle bladkapitelen.

Na het oversteken van de Markt kwamen we in de rooms-katholieke Sint-Bartholomeuskerk. Het is een driebeukige neoromaanse kruiskerk uit 1930 met rondboogramen en -ingangen. Bij een kopje koffie vertelde Lambert van Eekelen over ‘zijn’ instrument, een orgel van Verschueren uit 1947 dat in 1987 is gerestaureerd door Tiggelman. Het heeft 36 stemmen verdeeld over 3 klavieren en pedaal. Het heeft een Franse klank, hetgeen Lambert van Eekelen demonstreerde met een prachtige uitvoering van de Fantaisie in A van César Franck. Meteen was het duidelijk: dit orgel is voor die muziek gemaakt. Zijn uitvoering van Litanies van Jehan Alain bevestigde dit nog maar eens. Daarna brak er weer een speeluurtje aan waar uitgebreid gebruik van werd gemaakt, ook door de jongste deelnemer van vandaag, een 9-jarige enthousiasteling. Want dit is toch een orgel om te smullen.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Koffie-thee-limonade en Lambert van Eekelen vertelt.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Het Verschueren-orgel in de St. Bartholomeuskerk III/P/36

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Het orgelfront in zijn volle breedte

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Ook de jongste deelnemer liet zich op de grote orgels niet onbetuigd.

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

Wat spelen, wat kijken en luisteren, wat lezen…..

Het was weer een typische KVOK Zeeland excursie die in een ontspannen sfeer de deelnemende orgelliefhebbers veel te bieden had.
Geen wonder dat de afsluiting iets later kwam dan gedacht.

 

Excursie Etten-Leur en Zevenbergen

 

De bekende historicus Johan Huizinga schreef in 1938 een boek met de titel Homo ludens. Het is een studie over het fenomeen de spelende mens. Huizinga was tot de overtuiging gekomen dat menselijke beschaving opkomt en zich ontplooit in spel en als spel. Aan de hand van zijn onderzoek naar het spelelement van de cultuur stelde hij dat alles wat wij mensen samen doen spel is.

Herinrichting park Molenwater

Verder lezen